Едно од најголемите археолошки откритија во 2025 година носи ново светло врз историјата на мумификацијата и ги менува досегашните научни сознанија за погребните практики во праисторијата. Меѓународен тим археолози откри дека праисториски тела во Виетнам и други делови од Југоисточна Азија биле зачувувани преку метод на сушење со чад – форма на мумификација која досега не била препознаена како таква. Откритието е вброено меѓу десетте ...

Светот се приближува кон опасна климатска пресвртница што би можела трајно да ја промени планетата, предупредуваат научници во најново истражување објавено во списанието One Earth. Според нив, клучни климатски системи – од ледената покривка на Гренланд до дождовната шума на Амазон – се на работ на колапс. Домино ефект со глобални последици Истражувањето ги анализира таканаречените „пресвртни точки“ – критични прагови по чие надминување може ...

Секој човек има свој пат, свои избори и свои грешки. Обидот да се промени некој друг, предупредуваат психолозите, најчесто завршува со разочарување. Психологот Оксана Ципина споделува размислувања инспирирани од разговор со клиентка која, разочарана од сопствениот брак, постојано прашувала: „Зошто никој не ми кажа дека ќе биде вака?“ Нејзината порака е јасна – постојат вистини за односите што ретко кој отворено ги кажува. Бракот не е спас од ...

Научници од Скандинавија објавија значаен напредок во раната дијагноза на Паркинсоновата болест, отворајќи можност таа да се открие години пред појавата на првите моторни симптоми. Истражувачки тимови од Chalmers University of Technology и University of Oslo соопштија дека идентификувале рани биомаркери во крвта поврзани со ова невролошко нарушување. Рана детекција преку крвен тест Според научниците, откритието може да овозможи развој на ...

Луѓето родени околу 2000 година покажуваат повисока стапка на психотични нарушувања во споредба со претходните генерации, покажува ново големо истражување спроведено во Канада. Студијата, објавена од Канадската медицинска асоцијација (ICES), укажува на значителен раст на дијагнозите кај младите во изминатите две децении. Анализирани 12,2 милиони здравствени картони Истражувачите анализирале податоци од околу 12,2 милиони лица родени во ...

„Бев скршена. Слушав дека ќе остарам десет години за кратко време, дека тоа е тежок период и дека речиси нема помош“, ја започнува својата исповед 55-годишната Виолета. Таа вели дека првите знаци на менопауза ги почувствувала на 48 години – во период кога, како што раскажува, животот ѝ бил во подем. „Работата ми одеше одлично, синот ги заврши студиите, планирав да уживам во годините што следат. Но одеднаш, како нешто да ‘тропна на врата’“, ...

Во време на социјални мрежи и постојана потреба за споделување, сè почесто се поставува прашањето: дали навистина треба сите да знаат кого сакате, каде одите и што ве прави среќни? Според психолозите, прекумерното откривање на лични информации може да ве направи ранливи – особено во средина во која зависта, љубомората и несигурноста не се ретка појава. Љубовта не сака публика Љубовта е едно од најсилните, но и најкревките чувства. Кога јавно ...

Добитничката на Нобеловата награда за медицина од 2009 година, д-р Елизабет Блекбурн, порачува дека лошото здравје не е само прашање на наследство или несреќни околности. Според неа, во најголем дел од случаите, начинот на исхрана и животниот стил имаат пресудна улога во развојот на хроничните болести. Генетиката учествува со најмногу 20 проценти Експертите проценуваат дека генетските фактори се одговорни за предвремена смрт во 10 до 20 ...

Откритие од Нова Шкотска би можело да го помести времето на појава на првите копнени тревопасни ‘рбетници. Научниците велат дека јадењето инсекти можеби било клучна етапа во преминот од месојадство кон исхрана со растенија. Секој нов фосил претставува уште едно парче од сложувалката за историјата на животот на Земјата. Најновото откритие од канадската покраина Нова Шкотска им дава на научниците досега најјасен увид во тоа кога се појавиле ...

Дали светот околу нас е вистински – или е производ на напредна технологија од некоја иднина? Ова прашање сè почесто се разгледува и во науката и во филозофијата. Реалноста изгледа цврста и недвосмислена – сè додека не се запрашаме како всушност знаеме дека нешто постои. Токму ова сомневање ја поврзува модерната физика со древните филозофски дилеми. Американскиот физичар Zeb Rocklin, вонреден професор на Georgia Institute of Technology, во ...

Луѓето не мора да бидат клинички дебели за да се соочат со ризик за мозокот, предупредува нова студија на кинески научници. Нови истражувања покажуваат дека местото каде што се акумулираат телесните масти може да има значајно влијание врз стареењето на мозокот. Овие наоди го надминуваат традиционалното сфаќање дека ризикот е поврзан исклучиво со вкупната телесна тежина или индексот на телесна маса (ИТМ). Анализа на речиси 26.000 МРИ-скенирања ...

Две до три шолји кафе дневно се поврзуваат со понизок ризик од когнитивен пад, но научниците предупредуваат – ефектот е умерен. Редовната физичка активност, здравата исхрана и доволното спиење остануваат клучни фактори за намалување на ризикот од деменција. Но, ново истражување укажува дека и омилената утринска напивка може да има дополнителна улога. Според студија објавена во списанието JAMA, консумирањето кафе или чај со кофеин е поврзано ...

Малкумина знаат дека длабоко во австралиската пустина функционира мрежа од исклучително чувствителни сензори што регистрираат секоја нуклеарна експлозија на планетата. Но, според еден од водечките светски експерти, нивната улога денес станува клучна за глобалната безбедност – особено по истекот на договорот New START. Глобалниот систем за спречување на нуклеарни тестови, според научниците, влегува во најранливата фаза во последните неколку ...

Ново научно истражување покажува дека физичката сила и кондиција почнуваат да опаѓаат многу порано отколку што обично се претпоставува – уште во средината на триесеттите години од животот. Сепак, експертите нагласуваат дека редовната физичка активност може значително да го забави овој процес. Опаѓањето на физичките способности најчесто се поврзува со староста, но најновите податоци укажуваат дека врвните физички перформанси се достигнуваат ...

Живеење во изолирани бази, ограничена комуникација и работа под екстремен притисок – вака изгледа секојдневието на аналогните астронаути. Меѓу нив е и Мартина Димоска од Кичево, првата жена аналогна астронаутка од Балканот. Аналогните астронаути учествуваат во реалистични симулации на вселенски мисии на Земјата, со цел тестирање на технологии, оперативни протоколи и човечка издржливост пред идни мисии на Месечината и Марс. Димоска објаснува ...

Некои лекции не ги учиме од книги, туку од животот. Тие се повторуваат низ генерации, во различни форми, но со иста суштина. Прочитај ги, зачувај ги и враќај им се кога ќе ти треба насока. Ако животот те води низ пекол – продолжи да одиш. Запирањето не е опција. Имаш непријатели? Одлично. Тоа значи дека некогаш си застанал зад нешто свое. Секоја криза крие можност – прашањето е дали ќе ја препознаеш. Понекогаш, пет минути разговор се доволни ...

Таа имаше 21. Тој имаше 61. Кога Пабло Пикасо сфати дека Франсоа Жило навистина си заминува, се насмеа. Ладно. Потсмешливо. Како самата идеја да е апсурдна. „Никој не го напушта Пикасо“, рече. Но, таа си замина. И — никогаш не се врати. Ова не е љубовна приказна. Ова е приказна за моќ. И за преживување. Кога денес се чита животот на Пикасо без митот и темјанот околу него, се гледа јасна шема: идеализација → поседување → уништување. Жените ...

Пред да почине, еден татко му рекол на својот син: „Овој часовник му припаѓал на твојот прадедо. Стар е повеќе од 200 години. Но пред да ти го подарам, сакам нешто да направиш. Оди кај еден часовничар и прашај колку би вредел ако го продадеш.“ Синот се вратил и рекол: „Ми понуди 5 долари. Рече дека е стар и истрошен.“ Таткото му рекол: „Сега оди во антикварница.“ По кратко време, синот се вратил: „Таму ми понудија 5.000 долари.“ Таткото ...

За мајката што се крие во бањата за неколку минути мир, додека солзите тивко паѓаат. За мајката што е толку уморна што сонува само за тишина — дури и кога срцето ѝ вели да продолжи. За мајката што се чувствува виновна откако морала да биде строга. За мајката што нарачува вечера затоа што денот едноставно бил предолг. За мајката што се чувствува сама, иако некој седи до неа. Ова е за тебе. Ти вредиш. Ти си важна. И тоа што го правиш — е ...

Во животот не ни требаат многу луѓе, туку вистинските. Оние што со своето присуство носат мир, светлина и чувство дека сè ќе биде во ред. Луѓе што нè потсетуваат кои сме, дури и кога самите ќе се изгубиме меѓу мислите и грижите. Секој човек носи своја приказна — невидливи битки, тивки стравови, уморни денови и надежи што не ги кажува гласно. Затоа ни се потребни луѓе што не судат, не се споредуваат и не се натпреваруваат, туку умеат да ...

Нова експериментална таблета ветува значителен исчекор во третманот на високиот холестерол, нудејќи можност за драматично намалување на LDL без потреба од инјекции. Лекот, наречен енлицитид, според првичните резултати, може да го намали „лошиот“ холестерол за дури 60 проценти. Доколку добие одобрение од Американската администрација за храна и лекови (FDA), би можел да стане важна алтернатива за милиони пациенти со висок ризик од срцев удар. ...

Љубителите на кафе кои имаат висок крвен притисок често се прашуваат дали треба целосно да се откажат од кофеинот. Иако кафето може привремено да го покачи крвниот притисок, експертите велат дека умерената консумација, во комбинација со редовно следење на здравјето, за повеќето луѓе е безбедна. Кафето е дел од секојдневието повеќе од шест века, а денес просечниот човек годишно консумира речиси два килограми. Начинот на кој телото го ...

Консумирањето големи количини ултра-преработена храна може значително да го зголеми ризикот од смрт кај лицата кои преживеале рак, покажува ново истражување спроведено во Италија. Според резултатите, пациентите со највисок внес на ваква храна имале речиси 60 проценти поголема веројатност да починат од рак во споредба со оние кои консумирале најмалку. Што покажува студијата? Истражувањето е објавено во научното списание Cancer Epidemiology, ...

Речиси четири од десет случаи на рак на глобално ниво се поврзани со фактори на ризик што може да се спречат, покажува обемна анализа објавена во списанието Nature Medicine. Истражувањето, спроведено врз основа на глобални податоци за 2022 година, открива дека околу 38 проценти од новодијагностицираните случаи на рак би можеле да се избегнат со намалување или елиминирање на докажани ризици. Во среда во светот се одбележува Светскиот ден на ...

Осаменоста сè почесто се препознава како сериозен социјален и здравствен проблем кај повозрасната популација. Иако многумина ја сметаат за неизбежен дел од стареењето, психолозите укажуваат дека со навремени и свесни избори таа може значително да се намали, па дури и да се спречи. Рускиот психолог Михаил Лабковски издвојува три клучни принципи кои, според него, играат важна улога во градењето исполнета и социјално активна старост. 1. Активен ...

Физичките болки, вртоглавицата и промените во однесувањето кај адолесцентите често се припишуваат на хормонални промени или „типична“ тинејџерска фаза. Сепак, стручњаците предупредуваат дека ваквите симптоми, доколку траат подолго и се комбинирани со емоционално повлекување, може да укажуваат на сериозен здравствен или психосоцијален проблем. Еден ваков случај ја отвора темата за невидливата болка кај младите и важноста од навремена реакција. ...

Стапките на смртност од рак на белите дробови во Европската унија бележат континуиран пад и кај мажите и кај жените, а престанокот со пушење и натаму се издвојува како најважниот фактор за подобрување на преживувањето, покажуваат најновите научни анализи. И покрај позитивниот тренд, ракот на белите дробови останува водечка причина за смрт од рак во ЕУ кај двата пола, вели Карло Ла Векија, раководител на истражувачка група на Универзитетот во ...

Нова фотографија од вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ нуди редок поглед во последната фаза од животот на една ѕвезда – и иднината што го очекува и нашето Сонце. Од своето лансирање, вселенскиот телескоп „Џејмс Веб“ на НАСА постојано ги воодушевува научниците и јавноста со извонредно детални снимки од длабоката вселена. Освен визуелниот спектакл, овие фотографии откриваат и важни научни сознанија за животниот циклус на ѕвездите и еволуцијата на ...

Современа технологија откри десетици досега невидени натписи на еден од најпознатите археолошки локалитети во светот. Археолозите во Помпеја направија неочекувано откритие на локација што со децении се сметаше за темелно истражена. Со помош на напредни дигитални техники, научниците идентификуваа околу 300 натписи, од кои дури 79 претходно биле целосно невидливи. Меѓу новооткриените траги на ѕидовите има љубовни пораки, сцени од гладијаторски ...

Новите генетски истражувања откриваат неочекувана врска меѓу фреквенцијата на празнење на цревата и еден клучен витамин. Колку често одиме во тоалет не зависи само од навиките и исхраната, туку и од сложени биолошки процеси во дигестивниот систем. Научниците сè почесто посочуваат дека витаминот Б1, познат како тиамин, може да има многу поголема улога во функционирањето на цревата отколку што досега се мислеше. Генетските истражувања за ...